![]() | ||||
|
"ดินสอพอง" ดินที่มากกว่าดิน |
||||
| ลพบุรี เป็นเมืองที่มีประวัติศาสตร์ความเป็นมาอันยาวนานมีโบราณสถานที่มีชื่อเสียงหลายแห่ง มีศิลปกรรม วัฒนธรรม และตำนาน พื้นเมืองที่ | ||||
| น่าศึกษา นอกจากนี้ ลพบุรียังมีทรัพยากรธรรมชาติที่น่าสนใจหลายอย่าง อาทิ แหล่งแร่เหล็กที่เขาทับควาย เพชรเขาพระงาม และแหล่งดินขาวที่เกิดขึ้นเอง | ||||
| โดยธรรมชาติ สามารถนำมาทำ "ดินสอพอง" ซึ่งนำไปใช้ประโยชน์ได้หลายอย่าง | ||||
| แหล่งผลิตดินสอพองที่ใหญ่และมีคุณภาพดีที่สุดในประเทศไทยอยู่ที่จังหวัดลพบุรี บริเวณหมู่บ้านหินสองก้อน บ้านท่ากระยาง และบ้านสะพาน | ||||
| อิฐ ในเขตตำบลทะเลชุบศร อำเภอเมือง จังหวัดลพบุรี ห่างจากตัวเมืองประมาณ 3 กิโลเมตร | ||||
|
|
||||
| ตำนานน่ารู้ | ||||
| ตามตำนานของลพบุรี เล่าสืบต่อกันมาว่า เมื่อครั้งที่พระรามปราบทศกัณฐ์ได้สำเร็จ พระองค์จึงคิดปูนบำเหน็จให้กับหนุมาน ซึ่งเป็นทหารเอก | ||||
| โดยการแผลงศรออกไปและถ้าศรตกลงที่ใดบริเวณนั้นก็จะเป็นของหนุมาน ศรของพระรามเป็นศรศักดิ์สิทธิ์ เมื่อแผลงมาตกที่ทุ่งพรหมมาสตร์ (หมายถึง | ||||
| จังหวัดลพบุรี ในปัจจุบัน) ก็ทำให้แผ่นดินลุกเป็นไฟ หนุมานจึงใช้หางกวาดเปลวไฟให้ดับ ดินบริเวณที่ถูกไฟจึงสุกกลายเป็นสีขาว และเถ้าดินที่ถูกหาง | ||||
| หนุมานกวาดออกไปก็กลายเป็นภูเขา ล้อมรอบจังหวัดลพบุรีนั่นเอง | ||||
| ดินที่ใช้ทำดินสอพอง เป็นดินสีขาว หรือเรียกอีกอย่างหนึ่งว่า "ดินมาร์ล" เป็นดินที่มีสารประกอบหินปูน ซึ่งมีชื่อทางวิทยาศาสตร์ว่า แคลเซียม | ||||
| คาร์บอเนต ผสมอยู่เป็นจำนวนมาก และคุณสมบัติของดินชนิดนี้คือ เมื่อถูกกับกรดจะทำปฏิกิริยาให้ก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ออกมา ดังนั้นเมื่อเราหยดน้ำ | ||||
| มะนาวลงบน ดินสอพอง จะทำให้ดินพองตัวขึ้น เพราะก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์พยายามลอยตัวหนีออกจากเนื้อดินนั่นเอง จากคุณสมบัติดังกล่าว อาจทำให้ | ||||
| เป็นที่มาของชื่อ "ดินสอพอง" แต่ก็ได้มีผู้สันนิษฐานเกี่ยวกับ ดินสอพองว่า มาจากคำว่า "ดินสอผ่อง" แล้วเรียกเพี้ยนมาเป็น "ดินสอพอง" (ตามพจนานุกรม | ||||
| ฉบับราชบัณฑิตยสถานให้นิยามว่า "หมดจด" ดังนั้น ดินสอพอง คือ ดินสอที่ทาหรือประแล้วทำให้ผิวสะอาดหมดจดนั่นเอง) | ||||
| วิธีการผลิตดินสอพอง | ||||
| ขั้นแรก คือ การขนดินมาร์ลใส่บ่อกาก แล้วปล่อยน้ำลงไปผสมให้ดินละลาย เมื่อดินละลายน้ำดีแล้ว ตักน้ำในบ่อกากเทใส่ตะแกรงลงในบ่อกรอง | ||||
| หรือบ่อเนื้อเพื่อแยกเอาหินกรวด และเศษหญ้าทิ้งกากที่เหลือนี้นำไปใช้ถมที่ได้ | ||||
| ขั้นที่สอง ตักน้ำดินจากบ่อกรอง เทผ่านผ้ากรองลงในบ่อทำแผ่น ทิ้งไว้ 1 คืน ดินขาวจะตกตะกอนนอนก้นบ่อตอนบนจะเป็นน้ำใส ค่อยๆ ช้อน | ||||
| หรือดูดเอาน้ำใสนี้ออกจากบ่อ จนเหลือแต่แป้งดินขาวข้นเหมือนดินโคลน | ||||
| ขั้นที่สาม ตักโคลนดินสอพอง หยอดใส่แม่พิมพ์กลมที่ทำด้วยเหล็กไม่ขึ้นสนิม หรือไม้ไผ่นำมาขดเป็นวงกลม ก่อนหยอดโลนดินสอพองลงแห้ง | ||||
| พิมพ์ จะต้องใช้ผ้าใบหรือผ้าชนิดอื่นๆ ปูรองพื้นก่อน เพื่อให้ผ้าดูดซับน้ำจากโคลนดินสอพองด้วย | ||||
| หลังจากหยอดโคลนดินสอพองลงบนพิมพ์แล้ว ปล่อยทิ้งไว้กลางแจ้งสักครู่ แผ่นดินสอพองจะหมาดเกาะติดกันเป็นก้อนแข็งพอที่จะใช้มือ | ||||
| หยิบได้ จึงนำแผ่นดินสอพองไปวางบนตะแกรงไม้ไผ่ ผึ่งแดดให้แห้งสนิท เมื่อแห้งดีแล้วจึงเก็บไว้เพื่อจำหน่ายต่อไป แผ่นดินสอพองที่แห้งสนิทจะมีสีขาว | ||||
| กว่าแผ่นที่ยังไม่ | ||||
|
ดินสอพองมีประโยชน์อย่างไร |
||||
|
เราสามารถนำดินสอพองมาใช้ประโยชน์ได้หลายอย่าง อาทิ ใช้เป็นผงขัด เช่น ขัดเฟอร์นิเจอร์และเครื่องโลหะต่างๆ ใช้เป็น "เนื้อ" ในการทำ |
||||
|
ยาสีฟัน ใช้ในการทำสบู่ฟอกตัว เพื่อให้เนื้อสบู่นวลขึ้น และเมื่อนำไปใช้ฟอกร่างกายยังขจัดผด ผื่นคัน ได้ตามคูณสมบัติของดินสอพอง ใช้ดินสอพองผสม |
||||
|
ในผงธูป และนอกจากนี้ยังใช้ดินสอพองในอุตสาหกรรมการทำปูนซีเมนต์ขาวอีกด้วย นอกจากนี้แล้วเรายังสามารถใช้เป็น เครื่องประทินผิวและผสม |
||||
|
สมุนไพร โดยการนำดินสอพองแผ่นกลมๆ จากแหล่งผลิต มาละลายน้ำแล้วกรองด้วยผ้าขาวบางอีกหลายหน จนได้เนื้อดินที่ละเอียดยิบ ละลายอยู่ในน้ำ |
||||
|
ทิ้งไว้ให้ตกตะกอนในอ่าง จากนั้นก็เทน้ำทิ้งเหลือไว้เพียงแป้งข้นๆ นำแป้งข้นๆ ที่ได้ไปนวดผสมน้ำหอม แล้วหยอดเป็นเม็ดเล็กๆ ก็จะได้ดินสอพองเม็ดเล็ก |
||||
|
นำไปผึ่งแดดให้แห้งสนิทแล้วนำไปอบด้วยดอกไม้ไทยนานาชนิดอีกครั้งก็จะได้เป็นแป้งร่ำ |
||||
|
สำหรับการทำแป้งฝุ่นผัดหน้า โรยตัวนั้น เมื่อได้แป้งข้นๆ แล้ว นำแป้งมาทำให้แห้งสนิท เติมสารเคมี เช่น พิมเสน การบูร |
||||
|
แต่งสี แต่งกลิ่นหอม ตามแต่ต้องการ ผ่านกรรมวิธีทำให้สารต่างรวมตัวเป็นเนื้อเดียวกัน ก็จะได้แป้งฝุ่น |
||||
|
สำหรับคุณสมบัติด้านสมุนไพร คือ ใช้ดินสอพองผสมน้ำมะนาว ทาตรงรอยบวม ปูด ไม่นานอาการเจ็บปวดก็จะคลาย ส่วนที่บวมโนก็ |
||||
|
จะยุบ ผสมใบตำลึงแก้ผดผื่นคัน ผสมขมิ้น แก้สิวฝ้า ผสมมะขามเปียก สำหรับขัดหน้า ทำให้เกลี้ยงเกลา |
||||
|
|
||||
|
|
||||
|
(ข้อมูล จากหนังสือดินสอพอง โดยคุณวิริยะ สิริสิงห) |
||||
|
จัดทำและพัฒนาโดย | ||||
| กลุ่มงานข้อมูลสารสนเทศและการสื่อสาร สำนักงานจังหวัดลพบุรี | ||||
| ศาลากลางจังหวัดลพบุรี ชั้น 4 ถนนนารายณ์มหาราช อำเภอเมืองลพบุรี จังหวัดลพบุรี 15000 | ||||
| โทร./โทรสาร 0 3641 1384 มท. 19122 , 19143 | ||||
| E-mail : lopburi@moi.go.th | ||||